Make your own free website on Tripod.com
ความรู้รอบตัว
line decor
                                  ใส่ข้อความที่ต้องการค้นหา Custom Search
line decor
ความรู้ทั่วไป
ประวัติศาสตร์
ศาสนาและวัฒนธรรม
สมุนไพรน่ารู้
เกี่ยวกับผู้จัดทำ

 

 


 
 คลองสาธร

     เจ้าสัวยม  ลูกชายเจ้สสัวยิ้ม ผู้ขุดคลองภาษีเจริญ ได้ดำเนินกิจการ ต่อจากผู้เป็นพ่อ และทำธุรกิจด้านอื่น เพิ่มด้วย ธุรกิจอย่างหนึ่ง ที่เจ้าสัวยมทำ ก็คือ  จัดสรรที่ดิน เจ้าสัวยมกว้านซื้อ ที่ดินระหว่างสีลม กับบ้านทวาย และขุดคลองมาถมเป็นถนน ผ่านที่ดินของตน และแบ่งขาย เป็นส่วน ๆ  ให้กับลูกค้า  ซึ่งส่วนมาเป็นชาวยุโรป และพ่อค้าจีน  คลองที่เจ้าสัวยมขุด  ชาวบ้านเรียกว่า "คลองเจ้าสัวยม" บ้าง "คลองนายยม" บ้าง ส่วนถนน ข้างคลอง ฝรั่งพากันเรียกว่า "ถนนพ่อยม" พอเจ้าสัวยม ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ เป็น "หลวงสาธรราชายุกติ" ชาวบ้าน จึงเรียกสั้น ๆ  ว่า  "คลองสาธร" และ "ถนนสาธร"  ปัจจุบันได้ขยายถนนสาธร แต่ก็ยังรักษาความเป็นคลอง กับถนนสาธรไว้ด้วยกัน  โดยถมคลองสาธร ให้แคบลง แะลขยายฝั่งคลองเป็นถนน 2 สาย คือ  "ถนนสาธรเหนือ"  กับ  "ถนนสาธรใต้"

 


 ประวัติการสร้างพระบรมมหาราชวัง

      พระบรมมหาราชวังแห่งใหม่ ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา  พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า จุฬาโลก มหาราช โปรดให้เริ่มลงมือก่อสร้าง เมื่อวันที่  6  พฤษภาคม  พ.ศ.  2325  ในขั้นแรก โปรดให้สร้างพระราชมนเทียร ด้วยเครื่องไม้ และรายรอบพระบรมมหาราชวัง ด้วยเสาระเนียด เป็นการชั่วคราวก่อน  เพื่อให้ทันการพระราชพิธีปราบดาภิเษก เฉลิมพระราชมนเทียรในวันพฤหัสบดีที่ 13 มิถุนายน  พ.ศ.  2325

ผังแสดงป้อมเมือง
ผังแสดงป้อมเมือง

    ปีรุ่งขึ้น พ.ศ. 2326  โปรดให้แก้ไขพระราชมนเทียรสถาน และระเนียด ล้อมรอบพระราชวัง  จากเครื่องไม้ เป็นกำแพงก่ออิฐถือปูน  สร้างป้อมปราการ แะลประตูรอบพระราชวัง เช่นเดียวกับป้อมปราการพระนคร  พระบรมมหาราชวัง เมื่อสร้างเสร็จแล้วในช่วงหลัง ๆ  มีป้อมรอบกำแพง 17 ป้อม มีผู้รวบรวบมชื่อไว้ดังนี้

         1.  ป้อมอินทรรังสรรค์  อยู่มุมกำแพงพระบรมมหาราชวัง ด้านตะวันตกข้างเหนือ ตรงท่าพระ  รื้อทำถนนนอกกำแพงในรัชกาลที่  6

       2.  ป้อมขันธ์เขื่อนเพชร  อยู่ด้านเหนือต่อประตูวิเศษไชยศรี ไปทางตะวันออก

      3.  ป้อมเผด็จดัสกร  อยู่มุมกำแพงด้านตะวันออกข้างเหนือ (ตรงข้ามศาลหลักเมือง

      4.  ป้อมสัญจรใจวิง  (สร้างเพิ่มในรัชกาลที่  4) อยู่ด้านตะวันออก ตรงถนนบำรุงเมือง ใต้พระที่นั่งชัยชุมพล

     5.  ป้อมสิงขรขันธ์  อยู่ด้านตะวันออก ใต้ประตูสวัสดิโสภา ตรงวังสราญรมย์

     6.  ป้อมขยันยิงยุทธ  (สร้างเพิ่มในรัชกาลที่  4)  อยู่ด้านตะวันออก ริมพระที่นั่งสุทไธสวรรย์  ข้างเหนือ

      7.  ป้อมฤทธิรุดโรมรัน  (สร้างเพิ่มในรัชกาลที่  4)  อยู่ด้านตะวันออก ริมพระที่นั่งสุทไธสวรรย์ ข้างใต้

      8.  ป้อมอนันตคีรี  อยู่ใต้ประตูศักดิ์ไชยสิทธิ์  เหนือมุมกำแพง ด้านตะวันออก ด้านใต้

      9.  ป้อมมณีปราการ อยู่มุมกำแพง ด้านตะวันออก ข้างใต้

      10.  ป้อมพิศาลสีมา อยู่บนกำแพงด้านใต้  ตรงวัดพระเชตุพน  ระหว่างประตูวิจิตรบรรจง กับประตูอนงคารัก

      11.  ป้อมภูผาสุทัศน์  อยู่บนกำแพงด้านใต้  ทิศตะวันตก

      12. ป้อมสัตตบรรพต  อยู่มุมกำแพง ด้านตะวันตก ข้างใต้  ริมประตูพิทักษ์บวร (รื้อทำถนนนอกกำแพงในรัชกาลที่  6)

      13.  ป้อมโสฬสศิลา  อยู่บนกำแพงด้านตะวันตก  เหนือประตูอุดมสุดารักษ์

      14.  ป้อมมหาสัตตโลหะ  อยู่บนกำแพงด้านตะวันตก เหนือประตู อุดมสุดารักษ์

       15.  ป้อมทัศนนิกร  (สร้างเพิ่มในสมัยรัชกาลที่  5)  อยู่บนกำแพง ด้านตะวันตก ข้างเหนือ

      16.  ป้อมพรหมอำนวยศิลป์  อยู่ริมลำนำ  เหนือท่าราชวรดิษฐ์  รื้อแล้ว

      17.  ป้อมอินทร์อำนวยศร  อยู่ริมลำน้ำ  ใต้ท่าราชวรดิษฐ์  รื้อแล้ว

(โปรดสังเกต :  ตั้งแต่หมายเลข 1 - 15  ชื่อจะคล้องจองกัน  ตามราชประเพณี  ที่ชอบตั้งชื่อ คล้องจองกัน)

      ประตูรอบกำแพงพระบรมมหาราชวังชั้นนอก  มีนามดังนี้

      1.  ประตูรัตนพิศาล  อยู่ทางด้านตะวันตก  ระหว่างศาลาว่าการต่างประเทศ และพระคลังเก็บเงิน  ปัจจุบันคือประตูที่อยู่ทางด้านท่าช้างวังหลวง

แม้น้ำกับเรือในบางกอก
แม่น้ำกับเรือในบางกอก

           2.  ประตูพิมานเทเวศร์  อยู่ระหว่างศาลาว่าการต่างประเทศ และหอรัษฎากรพิพัฒน์ ปัจจุบัน คือ ประตูที่อยู่หน้ามหาวิทยาลัยศิลปากร  ถนนหน้าพระลาน

          3.  ประตูวิเศษไชยศรี  อยู่ระหว่างหอรัษฎากรพิพัฒน์ และจวนกลางศาลาพลชาววัง  ปัจจุบันคือประตูเสด็จพระราชดำเนินเข้าออกพระบรมมหาราชวัง  ถนนหน้าพระลาน

        4.  ประตูมณีนพรัตน์  อยู่ถัดประตูวิเศษไชยศรี ไปทางทิศตะวันออก  หรือตรงวัดพระศรีรัตนศาสดารามด้านเหนือ  ปัจจุบันคือประตูตรงกับท้องสนามหลวง ถนนหน้าพระลาน

          5.  ประตูสวัสดิโสภา  อยู่ตรงหน้าศาลาอยุทธนาธิการ  เยื้องถนนบำรุงเมือง (ถนนกัลยาณไมตรี) ข้างเหนือ  ตรงกับวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ด้านตะวันออก  ปัจจุบัน คือประตูที่อยู่ตรงกับกระทรวงกลาโหม (ประตูเข้าวัดพระแก้ว)

          6.  ประตูเทวาพิทักษ์  อยู่เหนือพระที่นั่งสุทไธสวรรย์ ใต้ป้อมสิงขรขัณฑ์  ปัจจุบัน คือประตูที่อยู่ตรงกับกระทรวงการต่างประเทศ (วังสราญรมย์)

      7.  ประตูศักดิ์ไชยสิทธิ์  อยู่ใต้พระที่นั่งสุทไธสวรรย์  ปัจจุบัน คือ ประตูที่อยู่ตรงข้ามกับสนามไชย  วังสราญรมย์

 

 

      อ่านต่อด้านบน

       
         8.  ประตูวิจิตรบรรจง  อยู่ข้างวัดพระเชตุพน  ส่วนข้างตะวันออก และข้างในตรงกับพระตำหนักเดิมสวนกุหลาบ

      9.  ประตูอนงคารักษ์  อยู่ตรงวัดพระเชตุพน ต่อจากประตู วิจิิตรบรรจง ไปทางทางตะวันตก     

ผังประตูวัง
ผังประตูวัง

     10.  ประตูพิทักษ์บวร  อยู่ด้านสกัดทางใต้ตรงกับถนนมหาราช ข้างในตรงกับถนนสกัด  กำแพงพระบรมมหาราชวัง

      11.  ประตูสุนทรทิศา  อยู่ด้านสกัดทางเหนือ ตรงกับถนนแปดตำรวจ

      12.  ประตูเทวาภิรมย์  อยู่ตรงท่าราชวรดิษฐ์

      13.  ประตูอุดมสุดารักษ์  เป็นประตูฉนวน ออกตรงพระที่นั่ง ที่ท่าราชวรดิษฐ์ ข้างในตรงประตูยาตราสตรี

     ประตูชั้นในพระบรมมหาราชวังมี  25  ประตู  คือ

     ประตูสุวรรณบริบาล  ประตูพิมานไชยศรี  ประตูเทวราชดำรงศร  ประตูทักษิณสิงหาร  ประตูอุดรสิงหรักษ์  ประตูพิศาลทักษิณ  ประตูกัลยาณวดี  ประตูศรีสุดาวงษ์  ประตูอนงคลีลา  ประตูยาตราสตรี  ประตูศรีสุนทร  ประตูพรหมศรีสวัสดิ์  ประตูพรหมโสภา  ประตูสนามราชกิจ  ประตูดุสิตศาสดา  ประตูสีกรลีลาศ  ประตูแถลงราชกิจ  ประตูปริประเวศ  ประตูราชสำราญ  ประตูกมลาศประเวศ  ประตูอมเรศร์สัญจร  พระทวารจักรพรรดิ์ภิรมย์  พระทวารเทวะราชมเหศวร์  พระทวารเทเวศร์รักษา  พระทวารเทวาภิบาล

แม่น้ำเจ้าพระยาในบางกอก
แม่น้ำเจ้าพระยาในบางกอก

      พร้อมกันนั้น ก็โปรดให้สร้างพระอารามขึ้นในพระราชวัง  เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร แก้วมรกต  พะรราชทานนามว่า วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เช่นเดียวกับวัด พระศรีสรรเพชญ์ในพระนครศรีอยุธยา  แล้วอัญเชิญพระแก้วมรกต จาก "โรงพระแก้ว"  วัดอรุณ  เมืองธนบุรี ไปประดิษฐานในพระอุโบสถวัดพระแ้วที่สร้างใหม่ เมื่อ   พ.ศ.  2327  หลังสถาปนากรุง  2  ปี 

      พระแก้วมรกต  ประดิษฐานอยู่เมืองต่าง ๆ  นับแต่แรกพบในพระเจดีย์ ที่เมืองเชียงราย  ดังต่อไปนี้

  1. เมืองเชียงราย (ตั้งแต่ พ.ศ. ? ถึง พ.ศ. 1979)
  2. เมืองลำปาง  (32  ปี ตั้งแต่  พ.ศ. 1979 ถึง พ.ศ. 2011)
  3. มืองเชียงใหม่ (85 ปี  ตั้งแต่ พ.ศ. 2011 ถึง พ.ศ. 2096)
  4. เมืองหลวงพระบาง  (ไม่ถึงปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2096)
  5. เมืองเวียงจัน (225 ปี  ตั้งแต่ พ.ศ. 2096 ถึง พ.ศ. 2322)
  6. กรุงธนบุรี (5 ปี  ตั้งแต่ พ.ศ. 2322  ถึง พ.ศ. 2327)
  7. กรุงรัตนโกสินทร์  (ตั้งแต่ พ.ศ. 2327 ถึงปัจจุบัน

เขมร (จาม) ขุดคูเมือง    

     งานก่อสร้างพระนคร เริ่มจริง ๆ  เมื่อ พ.ศ. 2326  พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ จดว่า โปรดเกล้าฯ ให้ตั้งกองสักเลกไพร่หลวงสมกำลัง และเสกหัวเมืองทั้งปวง แล้วให้เกณฑ์ทำอิฐขึ้นใหม่บ้าง ให้ไปรื้ออิฐกำแพงเมืองกรุงเก่าบ้าง ลงมือก่อสร้างพระนคร  ทั้งพระบรมมหาราชวัง และพระราชวังบวรสถานมงคง

      โปรดให้รื้อป้อมวิชเยนทร์ และกำแพงเมืองธนบุรี ฟากตะวันออก ตรงที่เรียกว่า คลองคูเมือเดิมออก ขยายพระนครให้กว้างออกไปกว่าเก่า (ถึงตรงที่เป็นคลองบางลำพูปัจจุบัน)

     เกณฑ์เขมรเข้ามาขุดคลองคูพระนครด้านตะวันออก  ตั้งแต่วัดบางลำพู หรือวัดสังเวช ไปออกแม่น้ำข้างใต้ ที่วัดเชิงเลน หรือวัดบพิตรพิมุข  แล้วพระราชทานชื่อว่า คลองรอบกรุง

      ขุดคลองเชื่อมคลองรอบกรุงกับคลองคูเมืองเดิม 2 คลอง  คลองหนึ่ง คือคลองข้างวัดราชบพิธ  อีกคลองหนึ่งข้างวัดราชนัดดา กับวัดเทพธิดา  ทำสะพานช้าง และสะพานน้อย ข้ามคลองภายในพระนครหลายตำบล

      ขุดคลองใหญ่เหนือวัดสะแก หรือวัดสระเกศ  พระราชทานนามว่า คลองมหานาค  เป็นที่สำหรับประชาชนชาวพระนคร จะได้ลงเรือไปประชุมเล่นเพลง และสักวาในเทศกาลฤดูน้ำ  เหมือนอย่างครั้งกรุงศรีอยุธยา

     เขมรที่ถูกเกณฑ์มีหลายพวก  แต่พวกหนึ่ง เป็นจาม ที่เข้ารีตอิสลาม อยู่เมืองเขมร เมื่อขุดคลองคูเมือง และคลองมหานาคแล้ว ก็โปรดให้ตั้งบ้านเรือนอยู่สองฝั่งคลองสืบมาถึงทุกวันนี้  เรียกบ้านครัว หมายถึง ถูกกวาดต้อนมาทั้งครอบครัว  เลยเรียกยกครัว  กลายเป็นบ้านครัวในปัจจุบัน

ที่มา : กรงเทพฯ มาจากไหน ?  สุจิตต์  วงษ์เทศ  สนพ. มติชน