Make your own free website on Tripod.com
ความรู้รอบตัว, ความรู้ทั่วไป, นานาสาระ
line decor
                                  ใส่ข้อความที่ต้องการค้นหา Custom Search
line decor
ความรู้ทั่วไป
ประวัติศาสตร์
ศาสนาและวัฒนธรรม
สมุนไพรน่ารู้
เกี่ยวกับผู้จัดทำ


 
 ฝาง

ฝาง 

ชื่อสามัญ : Sappan Tree

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Caesalpinia sappan L.

วงศ์ : LEGUMINOSAE (FABACEAE) - CAESALPINIOIDEAE

ชื่ออื่น : ฝางส้ม

      ไม้พุ่ม สูง 5-8 เมตร มีหนามทั่วไป

     ใบประกอบแบบขนนก สองชั้น เรียงสลับ ใบย่อยรูปไข่ หรือขอบขนาน กว้าง 0.6-0.8 ซม. ยาว 1.5-1.8 ซม. โคนใบเฉียง

      ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ตอนปลายกิ่ง กลีบดอก สีเหลือง

     ผล เป็นฝักแบน สีน้ำตาล

สรรพคุณและส่วนใช้เป็นยา

    แก่น - ใช้แก่น เป็นยาขับระดู บำรุงเลือด แก้ปอดพิการ ขับเสมหะ น้ำต้มแก่น ใช้แต่งสีแดง ของน้ำยาอุทัย และแต่งสีขนมหวานต่าง ๆ สารที่มีสีแดง คือ Brazilin

ฝาง

 

 

สารภี

สารภี

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Mammea siamensis Kosterm.

วงศ์ : GUTTIFERAE (CLUSIACEAE)

ชื่ออื่น : ทรพี สร้อยพี สารภีแนน

     ไม้ยืนต้น สูง 10-15 เมตร ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่กลับแกมขอบขนาน กว้าง 4-5 ซม. ยาว 10-15 ซม.  เนื้อใบค่อนข้างเหนียว และหนา

     ดอกเดี่ยว หรือช่อ ออกเป็นกระจุกตามกิ่ง กลีบดอกสีขาว กลิ่นหอม ร่วงง่าย มีเกสรตัวผู้ สีเหลืองจำนวนมาก  ผลเป็นผลสด รูปกระสวย

สรรพคุณและส่วนที่ใช้เป็นยา

    ดอกแห้ง - ตำรายาไทย ใช้ดอกแห้งปรุงยาหอม บำรุงหัวใจให้ชุ่มชื่น ชูกำลัง จัดอยู่ในพิกัดเกสรทั้งห้า

ลูกสารภี

 

 


 ยาดองเหล้า
 
 ไขปริศนายาดองเหล้า
 เพิ่มพลังอึ๊บจริงหรือ ?

    กล่าวขานกันมานานนมว่า "ยาดองเหล้า"  นั้น มีสรรพคุณชะงัดสารพัดประโยชน์ ทั้งรักษาโรคต่าง ๆ แก้ปวดเมื่อย  บำรุงเลือด  บำรุงกำลัง  บางสูตรก็ช่วยให้ฟิตปั๋ง  เตะปี๊บดังเปรี้ยงป้าง.. แต่กระนั้น  คำร่ำลือนี้ก็ยังเป็นที่เคลือบแคลงกันอยู่  บ้างก็ว่าเป็นข้ออ้างของคอสุรามากกว่า  หรือน่าจะเป็นผลทางใจ  มิได้มีสรรพคุณจริง  กินสุ่มสี่สุ่มห้า ดีไม่ดีอาจจะมีอันตรายเสียด้วยซ้ำ..  ดังนั้น  เรื่องนี้ จึงยังคงเป็นที่ถกเถียงกันเรื่อยมา..

     แต่จะอย่าง   ปัจจุบัน  "ร้านยาดอง"  ก็กลาดเกลื่อน..  ขณะที่สรรพคุณ ของยาดอง  ยังเป็นปริศนาน่าคิด...  และปริศนานี้ก็ได้นำไปสู่การวิจัย "การศึกษาพืชสมุนไพร  ที่ใช้เป็นยาดองเหล้าในภาคเหนือของไทย"  โดยสันติ  วัฒฐานะ  และทีมงานองค์การ  สวนพฤกษศาสตร์  เชียงใหม่  ด้วยทุนวิจัยพัฒนาองค์ความรู้  และศึกษานโยบายการจัดการทรัพยากรชีวภาพ ในประเทศไทย  ในความร่วมมือระหว่าง สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) และสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)

     "ปริศนายาดอง"  จึงถูกเฉลยอย่างเป็นวิชาการ  น่าเชื่อถือ  จากการวิจัยนานกว่า  1  ปี  ทีมวิจัย สามารถรวบรวมตำรับยาดองได้ทั้งหมด  91  สูตร  พบพืชสมุนไพรที่ใช้เป็นส่วนผสมยาดอง  242  ชนิด  จำแนกชื่อทางพฤกษศาสตร์ได้  209  ชนิด  166  สกุล  จาก  77  วงศ์  โดยพืชสมุนไพรที่จำแนกได้นี้ เป็นพืชป่า  และพืชปลูกในภาคเหนือ  189  ชนิด  ที่เหลือ มาจากถิ่นอื่น และต่างประเทศ

        ที่สำคัญ...  พบว่าหลายชนิดมีสรรพคุณตามคำร่ำลือจริง  รวมถึงสรรพคุณ  "บำรุงกำหนัด - เพิ่มพลังเพศ" ด้วย...

         ตัวอย่างพืชสมุนไพรที่นิยมนำมาใช้ทำเป็นยาดองเหล้านั้น  มีอาทิ...     

พืชสมุนไพร
สรรพคุณ
จะค้านแดง บำรุงธาตุ  บำรุงกำลัง
ฝาง บำรุงเลือด แก้ปอดพิการ  ขับเสมหะ  ขับระดู
ปิดปิวแดง ขับประจำเดือน  กระจายลม  บำรุงธาตุ  ช่วยเจริญอาหาร
มะเขือแจ้งเครือ แก้ปวดหลังและบั้นเอว
กำลังเสือโคร่ง บำรุงธาตุ  บำรุงกำลัง  แก้ปวดเมื่อย
รางแดง
แก้กระษัย  แก้เส้นเอ็นตึง  เข้ายาเจริญอาหาร เป็นยาอายุวัฒนาะ
ฮ่อสะพายควาย บำรุงกำลัง  แก้ปวดเมื่อย
ดีปลี แก้ลม  ช่วยเจริญอาหาร  แก้เส้นอัมพฤกษ์อัมพาต
เปล้าใหญ่
แก้ปวดเมื่อย  บำรุงธาตุ  ขับเลือดหลังคลอด  ช่วยย่อยอาหาร  บำรุงโลหิต
ม้าแม่กล่ำ แก้ปวดหลัง  ปวดเอว
มะเขือแจ้ป่าแพะ เป็นยาบำรุงกำลัง
หัสคืน แก้เหน็บชา
ลมแล้ง แก้ปวดเมื่อยร่างกาย  บำรุงกำลัง
เขืองแข้งม้า แก้ปวดเมื่อยร่างกาย  ช่วยขับลม
จุ่งจาลิง ขับเหงื่อ  บำรุงกำลัง  ช่วยเจริญอาหาร
สีเสื้อน้อย
บำรุงธาตุ  แก้ปวดข้อและกล้ามเนื้อ  บำรุงน้ำดี  บำรุงร่างกาย ช่วยเจริญอาหาร ฯลฯ

จุ่งจางลิง         ฝาง      ฮ่อสะพายควาย

      จุ่งจางลิง                             ฝาง                          ฮ่อสะพายควาย

ดีปลี เปล้าใหญ่ หัสคืนหรือสลอด

         ดีปลี                               เปล้าใหญ่                 หัสคืนหรือสลอด

สีเสื้อน้อยหรือคนทีสอ       กำลังช้างเผือก   กำลังเสือโคร่ง

สีเสื้อน้อยหรือคนทีสอ           กำลังช้างเผือก                 กำลังเสือโคร่ง

ที่มีสรรพคุณเป็น "ยาโ๊ด๊ป"  ช่วยให้ปึ๋งปั๋ง  ก็มีอาทิ...

       กำลังช้างเผือก  โด่ไม่รู้ล้ม  มะเขือแจ้ ฯลฯ  ส่วนของพืชสมุนไพร ที่ใช้ทำยาดองเหล้านั้น  ได้แก่  ราก  ลำต้น  เถา  แก่น   แต่บางชนิดก็ใช้  เปลือก  กระพี้  ใบ  ดอก  ผล  เมล็ด  ฝัก  โดยนำมาสับเป็นชิ้นเล็ก ๆ  ห่อผ้าขาวบางใส่ขวดโหล  ใส่เหล้าขาวลงไปดองไว้  เหล้าจะเป็นตัวทำละลาย  ดึงเอาตัวยาออกจากสมุนไพร  และยังช่วยถนอม รักษายาไม่ให้บูดเน่าง่าย ๆ

     ตำรับยาดองของผู้ปรุงยาแต่ละคน จะไม่เหมือนกัน  ขึ้นอยู่กับความช่ำชอง  และประสบการณ์  ส่วนชื่อของแต่ละสูตร ก็มักจะตั้งโดยบ่องบอกสรรพคุณเป็นนัย ๆ  เช่น  พระกระโดดกำแพง  สาวน้อยตกเตียง  โด่ไม่รู้ล้ม  กำลังเสือโคร่ง  แสนนางวาน  ม้ากระทืบโรง  พญาช้างสาร  มังกรสะบัดหาง ฯลฯ

           โด่ไม่รู้ล้ม

                         โด่ไม่รู้ล้ม

     แม้ยาดองเหล้าสมุนไพร จะมีสรรพคุณต่าง ๆ  จริง  แต่ทีมวิจัยก็เตือนว่า  ไม่ควรบริโภคมากเกินไป (อะไร ๆ  ที่เกินประมาณ  ไม่ดีทั้งนั้นแหละครับ..) ในแต่ละวัน ไม่ควรจะเกิน  2  ครั้ง  ก่อนอาหารเช้า-เย็น แต่ละครั้งก็ไม่ควรเกิน  1  ถ้วยตะไล  หรือ  30  ซีซี.  และผู้ที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง  โรคหัวใจ  โรคตับ  หญิงมีครรภ์  คนที่แพ้เหล้า  ถ้าไม่อยากตาย  อย่าได้แตะเด็ดขาด

 

ยาดองเหล้า     นอกจากนี้  สมุนไพร บางชนิด ที่นำมาดองเหล้า  เช่น  ดองดึง  สลอดหรือมะข่าง  หานช้างร้อง  เมล็ดมะเติ่ง  เมล็ดสะบั้น  ฯลฯ  ก็มีพิษถึงตาย  ต้องระวัง  และพึงสำเหนียกไว้ด้วย... แม้ผู้ปรุง หรือหมอยา จะอธิบายว่า  ก่อนนำมาปรุงเป็นยาดองเหล้า  จะมีวิธีล้างพิษออก  เช่น ปิ้งหรือคั่วไฟก่อน ก็ตาม 

ดองดึง    ทั้งนี้ และทั้งนั้น  ด้วยผลพิสูจน์ ที่ว่า พืชสมุนไพรหลายชนิด มีสรรพคุณทางยาจริง  ทีมวิจัย จึงเสนอให้รณรงค์ ให้ชาวบ้าน นำออกจากป่า

           ดองดึง (ภาพซ้าย)

แต่พอปรุงยา  แต่ละครั้งเท่านั้น  และต้องเก็บอย่างถูกวิธี  การขุดราก ถอนโคน แล้วนำมาใช้เพียงเล็กน้อย  หรือตัดทั้งเถา แล้วใช้เพียงส่วนโคน  อาจทำให้สมุนไพร มีค่าสูญพันธุ์ในที่สุด  พร้อมกันนี้ ยังได้มีการนำกล้าสมุนไพรไปทดลองปลูก และขยายพันธุ์ในสวนพฤกษศาสตร์  สมเด็จพระนางเจ้า สิริกิติ์ฯ ด้วย

    คูณหรือกาสะลอง

       ลมแล้งหรือคูณ หรือกาสะลอง

หานช้างร้อง

 

กระบือเจ็ดตัว

 

       

       หานช้างร้อง

                                                      กระบือเจ็ดตัว

เขืองแข่งม้า 

 

  เขืองแข่งม้า

 

 

       มาถึงคำถามสำคัญอีกข้อหนึ่ง ยาดองเหล้า สมุนไพรนั้นต้องมีการนำเหล้ามาปรุงผสม การปรุงจำหน่าย สามารถทำได้โดยเสรีหรือไม่ ?   "ผิดกฎหมาย"   หรือเปล่า ?

     คู่รัก

          เรื่องนี้ เจ้าหน้าที่ระดับสูงจากกองคดี  กรมสรรพสามิต ซึ่งรับผิดชอบโดยตรง บอกว่า ยาสมุนไพรดองเหล้านั้น ไม่มีกฎหมายห้ามปรุงขาย  ชาวบ้านสามารถนำมาดองเหล้าบริโภคได้ ไม่มีความผิดอะไร แต่หากนำมาดองเป็นเหล้ายาดองจำหน่าย  ถือว่าผิดกฎหมาย ผิด พรบ. สุรา มาตรา  22-23  ที่ห้ามมิให้มีการเปลี่ยนแปลงน้ำสุราประเภทต่าง ๆ  โทษคือปรับไม่เกิน  5,000  บาท

ที่ขายกันเกลื่อน ไม่ถูกจับ เพราะอะไร ? คิดเอาเอง...

      ทางสรรพสามิตยังบอกอีกว่า  กรณีมีการต้มเหล้าเอง  เพื่อนำมาทำเป็นเหล้ายาดองขาย  ยิ่งผิดหนัก  ผิด  พรบ. สุรา  มาตรา  5  ที่ห้ามมิให้ผู้ใดทำสุราขึ้นเอง  ยกเว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมสรรพสามิต  ซึ่งจนถึงปัจจุบัน  ยังไม่มีการอนุญาตให้รายใด  ยกเว้นรายใหญ่ ๆ  เท่านั้น  กรณีนี้ มีโทษถึงขั้นจำคุก ไม่เกิน  6  เดือน

      ว่าไปเรื่องต้มเหล้าเถื่อน แล้วมีความผิดถึงติดคุก ก็สมควร  แต่ใช้เหล้าถูกกฎหมายปรุงยาดองเหล้าขายนั้น น่าจะมีการสนับสนุน  โดยความควบคุมเรื่องความปลอดภัยให้เข้มงวด  เพราะถือเป็น "ภูมิปัญญาแพทย์แผนไทย"  ที่น่าสนใจแขนงหนึ่ง  มิใช่หน่วยงานหนึ่งสนับสนุน  แต่อีกหน่วยงานหนึ่งจับ  หรือหาผลประโยชน์ อย่างที่เป็นอยู่

        แต่ยังไง ๆ  ชั่วโมงนี้ ก็คงต้องเตือนกันไว้  "ยาดองเหล้าสมุนไพร"  นั้น  รู้จริง  ปรุงเป็น  กินแต่พอเหมาะ  ใช้เฉพาะทางยา ก็นับว่ามีประโยชน์  แต่มันก็มีโทษแฝงอยู่ไม่น้อยเช่นกัน

         กินมั่วซั่วถึงตาย ปรุงขายซี้ซั้วถึงติดคุก...!

ยาดองเหล้า

โด๊ปยา

ที่มา : เคล็ดลับสมุนไพรฉบับเดือนเมษายน 2551